SKYEX Knowledge Center

ATEX'in dilinibirlikte okuyalım

Bölge sınıflandırması, gaz ve toz grupları, sıcaklık sınıfları, koruma tipleri ve işaretleme. Tehlikeli alan uygulamalarının temel kavramları, kaynağıyla birlikte.

ATEX Nedir?

İki ayrı yükümlülük,tek bir kısaltma

ATEX, Fransızca "ATmosphères EXplosibles" ifadesinin kısaltmasıdır ve iki ayrı düzenlemeyi birlikte anlatır. Biri ekipmanı üretene, diğeri o ekipmanı çalıştıran işverene yükümlülük getirir; ikisi karıştırıldığında sorumluluk boşlukta kalır.

2014/34/EU Üretici ve ithalatçıya

Ekipman yönetmeliği

Patlayıcı ortamda kullanılacak ekipmanın nasıl tasarlanacağını, hangi kategoride üretileceğini, nasıl işaretleneceğini ve teknik dosyada nelerin bulunacağını belirler.

1999/92/EC İşverene

İşyeri direktifi

Tesiste patlayıcı ortam oluşan yerlerin bölge olarak sınıflandırılmasını, patlamadan korunma dokümanının hazırlanmasını ve uygun ekipman kullanılmasını zorunlu kılar.

Türkiye'de karşılıkları: 2014/34/EU → Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat Yönetmeliği; 1999/92/EC → Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik.
IECEx, aynı teknik temeli (IEC 60079 serisi) kullanan uluslararası belgelendirme şemasıdır; ATEX'in Avrupa hukukundaki yerini almaz, ihracatta kabul kolaylığı sağlar.

Bölge Sınıflandırması

Bölge, tehlikeninne kadar sürdüğüdür

Bölge sınıfı ortamın ne kadar tehlikeli olduğunu değil, patlayıcı ortamın ne kadar SÜREYLE var olduğunu anlatır. Gerekli ekipman kategorisi doğrudan buradan çıkar.

Gaz, buhar ve sis ortamları

Zone 0 II 1G EPL Ga

Patlayıcı ortam: sürekli veya uzun süreli

Ex ia Ex ma

Araç ve makine dönüşümü bu bölgede uygulanmaz; ekipman ancak kendinden güvenlik seviyesinde olabilir.

Zone 1 II 2G EPL Gb

Patlayıcı ortam: normal çalışmada zaman zaman

Ex db Ex eb Ex ib Ex px Ex mb

Forklift ve endüstriyel araç dönüşümlerinin en sık talep edildiği bölge.

Zone 2 II 3G EPL Gc

Patlayıcı ortam: normalde yok, olursa kısa süreli

Ex ec Ex ic Ex nR Ex pz

Daha üst kategorideki ekipman bu bölgede de kullanılabilir.

Yanıcı toz ortamları

Zone 20 II 1D EPL Da

Patlayıcı ortam: sürekli veya uzun süreli

Ex ta Ex ia D

Genellikle proses ekipmanının iç hacmi; araç dönüşümü söz konusu değildir.

Zone 21 II 2D EPL Db

Patlayıcı ortam: normal çalışmada zaman zaman

Ex tb Ex ib D Ex pb D

Toz ortamlarında yüzey sıcaklığı, gaz ortamlarından daha sıkı sınırlanır.

Zone 22 II 3D EPL Dc

Patlayıcı ortam: normalde yok, olursa kısa süreli

Ex tc Ex ic D Ex pc D

Toz birikimi yüzey sıcaklığı hesabını doğrudan değiştirir; kalınlık ölçülmelidir.

Kendi ortamınız için hangi kategori ve koruma tipinin gerektiğini ana sayfadaki bölge seçici üzerinden adım adım görebilirsiniz.

Bölge Seçici

Gaz ve Toz Grupları

Gaz ve toz grupları

Grup, ortamdaki maddenin ne kadar kolay tutuştuğunu söyler. Üst grup için sertifikalı ekipman alt grupta da kullanılabilir; tersi mümkün değildir.

Gaz grupları — Grup II

IIA

Propan sınıfı

Propan, benzin, motorin, çoğu solvent

IIB

Etilen sınıfı

Etilen, etil alkol, şehir gazı

IIC

Hidrojen sınıfı

Hidrojen, asetilen, karbon disülfür

Toz grupları — Grup III

IIIA

Yanıcı uçuşan lifler

Tekstil lifi, talaş, pamuk

IIIB

İletken olmayan toz

Un, şeker, plastik tozu, ahşap

IIIC

İletken toz

Alüminyum, magnezyum, karbon tozu

Grup I yalnız yeraltı madenciliği (metan ve kömür tozu) içindir; yer üstü tesisler Grup II ve III kapsamındadır.

Ex Koruma Teknolojileri

Farklı prosesler,farklı riskler

Bir ekipmanı tehlikeli alanda güvenli kılmanın tek yolu yoktur. Doğru koruma tipi; ortamın gaz veya toz oluşuna, bölge sınıfına, tutuşma sıcaklığına ve ekipmanın çalışma biçimine göre seçilir.

Ex db IEC 60079-1

Flameproof Enclosure

Alev sızdırmaz muhafaza

Patlama muhafaza içinde tutulur, alev dışarı çıkamaz.

Ex eb IEC 60079-7

Increased Safety

Artırılmış güvenlik

Ark ve aşırı sıcaklık oluşumu tasarımla engellenir.

Ex ia / ib IEC 60079-11

Intrinsic Safety

Kendinden güvenlik

Devredeki enerji tutuşturmaya yetmeyecek düzeyde sınırlanır.

Ex p IEC 60079-2

Pressurization

Basınçlandırma

Muhafaza içi temiz gazla basınçlandırılır, ortam giremez.

Ex t IEC 60079-31

Protection by Enclosure

Muhafaza ile koruma — toz

Toz sızdırmazlık ve yüzey sıcaklığı sınırı birlikte sağlanır.

Ex h ISO 80079-36/37

Non-electrical Equipment

Elektriksel olmayan ekipman

Mekanik ateşleme kaynakları değerlendirilir ve kontrol edilir.

ATEX İşaretleme

Etiketteki her hanebir mühendislik kararıdır

Ex ekipmanın üzerindeki işaret, o ekipmanın hangi ortamda kullanılabileceğini tek satırda söyler. Bir haneyi yanlış okumak, yanlış bölgeye ekipman koymak demektir. Aşağıdaki örneği inceleyin.

Örnek işaret · haneye dokunun